Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA

JAKO NIEZBĘDNY WARUNEK ROZWOJU DZIECKA

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

Ruch jest podstawowym przejawem życia i jednocześnie środkiem do wszechstronnego rozwoju osobowości. Człowiek potrzebuje aktywności fizycznej tak samo jak powietrza i pożywienia. Jest to szczególnie ważne u dzieci, które znajdują się w fazie intensywnego rośnięcia, rozwoju, wzmacniania i doskonalenia. Aktywność ruchowa ma korzystny wpływ na szereg właściwości nie tylko fizjologicznych, ale
i odpornościowych, adaptacyjnych. W sferze psychicznej i społecznej pomaga uzyskać szereg cech niezbędnych w życiu dorosłego człowieka, takich jak równowaga emocjonalna, odporność na stresy, umiejętność psychicznej adaptacji do zmieniających się warunków. Kształtuje ponadto poczucie odpowiedzialności, zdyscyplinowania, wytrwałość w pokonywaniu trudności, sprzyja przyswajaniu norm społecznych. 

Okres przedszkolny jest szczególnie znaczący dla kształtowania motoryczności dziecka. Dziecko nabywa wówczas pewnych umiejętności, które w dalszych etapach swojego życia jedynie doskonali. Dla dzieci właściwie użyty i dozowany ruch łagodzi przebieg procesów rozwojowych, zwiększa odporność fizjologiczną, koryguje wady postawy i kształtuje pozytywne nawyki ruchowe. 

Aktywność ruchowa ma do spełnienia cztery podstawowe funkcje: 

  • Stymulacyjną – pobudzającą cały organizm do prawidłowego rozwoju. 
  • Adaptacyjną – rozwijającą zdolność zaadoptowania się, czyli przystosowania organizmu do zmieniających się warunków życia: klimatu, temperatury, wilgotności, ciśnienia, warunków społecznych i materialnych, pracy, nauki, trudności dnia codziennego. 
  • Kompensacyjną – równoważącą bilans bodźców korzystnych i niekorzystnych działających na młody organizm. 
  • Korekcyjną – terapeutyczną stosowaną u dzieci z wadami postawy, otyłością, astmą czy niektórymi zaburzeniami układu krążenia. 

Harmonijny rozwój w okresie wczesnego dzieciństwa jest ogromną szansą edukacyjną dziecka, a także dużym wyzwaniem dla nauczyciela przedszkola. Nauczyciel mocno wspiera rozwój ruchowy dziecka w wieku przedszkolnym, gdyż  ruch jest jego fizjologiczną potrzebą. W pracy przedszkola rozwijanie sprawności ruchowej następuje głównie poprzez: 

  • organizację zabaw ruchowych: zabawy orientacyjno-porządkowe, zabawy z elementem równowagi, czworakowania, biegu, rzutu, celowania i toczenia, wspinania się, podskoku i skoku; gry i zabawy na powietrzu; zabawy w terenie; zabawy na śniegu; 
  • organizację ćwiczeń porannych dla dzieci; 
  • organizację ćwiczeń gimnastycznych: dla dzieci młodszych w formie opowieści ruchowych. 

Oprócz zorganizowanych form ruchu, dzieci mają własne, dowolne zabawy ruchowe. 

Aby skutecznie wspierać rozwój psychofizyczny dzieci niezbędna jest stała współpraca z rodzicami. Nie wszyscy rodzice zdają sobie sprawę z wielkiego zapotrzebowania dzieci na ruch i często nie wiążą nadruchliwości dziecka w domu
z brakiem okazji do „wyżycia się” ruchowego w ciągu dnia. Należy pamiętać,
o regułach wychowania zdrowotnego i fizycznego dzieci, oraz uświadomić sobie potrzebę ruchu i niezbędnego czasu, który na to trzeba przeznaczyć. Coraz częściej zdarza się, że młodsze dzieci przywożone są do przedszkola w wózku, a starsze zawsze samochodem, czasem, gdy jest o zupełnie niekonieczne. Wykorzystajmy ten moment na rozmowy w czasie spaceru do przedszkola, obserwacje zmieniającej się aury, oraz na hartowanie organizmów przy chłodniejszej pogodzie przez przebywanie na powietrzu o każdej porze roku, zapewniając odpowiedni, przewiewny
i niekrępujący strój oraz wygodne obuwie.

Warto, aby rodzic organizował wspólne zabawy ruchowe z dziećmi, planował ich aktywność ruchową, np. na rowerze, wrotkach, na basenie, wyposażył dziecko we własną piłkę i stworzył okazję do posługiwania się nią itp. Szczególną troską należy otoczyć dzieci niechętnie ruszające się, stroniące od zabaw, ze znacznie obniżonym poziomem rozwoju cech motorycznych i w razie potrzeby wspólnie planować działania zmierzające do uzyskania poprawy w tym względzie. 

Stwarzając dziecku dobre warunki do zabaw ruchowych na świeżym powietrzu przyczyniamy się do jego wszechstronnego rozwoju. Jak wiadomo najważniejszym czynnikiem w zabawie jest ruch i musi być go dużo, aby wpływać dodatnio na rozwój dziecka. Dlatego też każda zabawa jest tym wartościowsza, im więcej ruchu i radości dostarcza dziecku. Ruch w zabawie jest ruchem dowolnym - jego formę
i częstotliwość reguluje samo dziecko.